İşitme ve anlama diğer insanlarla ilişki kurma yoludur. İletişim kurma da dil aracılığı ile gerçekleşmektedir. Dilin gelişmesinde işitme önemli bir etken olarak karşımıza çıkmaktadır. İşitmenin gerçekleşebilmesi için esin kulağa ulaşması, dış, orta ve iç kulak bölümlerini aşması ve beyindeki ilgili merkez tarafından algılanıp yorumlanması gereklidir. Bu işlevlerin herhangi birisindeki aksaklık işitme engelini ortaya çıkarmaktadır.
TEDAVİ EDİLEBİLİR Mİ?
İşitme kaybı; çok hafiften, çok ileri dereceye kadar farklı düzeylerde olabilmektedir. İşitmenin düzeyini geliştirebilmek için işitme cihazlarının mutlaka kullanılması gerekmektedir. Bebeklik döneminde takılabilen işitme cihazı eğitimin başarısını arttırır. Günümüzde uygun işitme kayıplı çocuklara cerrahi işlem ile coclear implant (biyonik kulak) uygulaması yapılmaktadır. Bunun sonucunda işitme normal düzeye getirilebilmektedir.
ERKEN TANI ERKEN EĞİTİMİN ÖNEMİ
Doğduğu andan itibaren sesli bir varlık olan çocuk yaşama ilkel bir ses kapasitesi ile başlar. Daha sonra mırıltılar, agular ve çığlıklarla kendini ifade etmeye başlar, zamanla çevresinden duyduğu sesleri taklit eder. Çocuklar normal olarak yaşamlarının ikinci yarısına kadar anlamlı olarak konuşmaya başlamazlar. Çünkü dili etkin olarak öğrenmeden çok önce sözcükleri anlar. Anadilin kazanılması çok erken bir yaşta ve çok kısa bir sürede tamamlanarak bebeklik dilinden yetişkin dili düzeyine ulaşmaktadır. Bu dönemin konuşma ile sonuçlanabilmesi için işitmenin olması gereklidir. O nedenle bebeklerin erken cihazlandırılması önemlidir. İşitme engelli bebeklerde dil gelişiminin sağlanabilmesi için, duyan bebeklere davranıldığı gibi davranılmalıdır. Bebekle kurulacak iletişimde, bebekten gelecek tepkilere bağlı kalınmaması, dilin gelişimine yardımcı olacak uygun bir yöntem kullanılması gereklidir. Bu nedenle işitme engelli olduğundan şüphelenilen bebeklerin en kısa zamanda tanılanarak, uygun işitme cihazı ile donatılması ve bir eğitim kurumuna yönlendirilmesi uygun olacaktır. İşitme engelli çocuğun işitme kaybının geç tanılanması, buna bağlı olarak geç cihazlandırılması işitme engelli çocuğun dil gelişimini de geciktirmektedir. Dil gelişimi geciken işitme engelli çocuk duygu ve düşüncelerini ifade etmede, kendisine anlatılanları algılamakta ve anlamlandırmada güçlük çekmektedir. Konuşmada işiten akranlarından geri olan işitme engelli çocuklar aynı sıkıntıyı ileri yaşlarda okuduklarını anlama konusunda da yaşamaktadırlar. İşitme engelli çocukların, işitme kaybı ve dile bağlı gelişimsel sınırlılıkların azaltılabilmesi için doğru yöntemle erken yaşta eğitime başlanması çok önemlidir.
İŞİTME ENGELLİ ÇOCUK KİMDİR?
* İşitme engelli çocuk, işitmeyi meydana getiren yapı ve organlardan biri ya da birden fazlasının görevini yerine getirmemesi nedeni ile çevresindekilerle sözel iletişim ( konuşma) kurmada güçlükleri olan çocuklardır.
* Bebekler dünyaya geldiği andan itibaren çevresindeki sesleri duyarlar, anne-babasının seslerini algılarlar, önceleri duydukları seslere jest ve mimikleri ile tepkide bulunurlar. Zamanla bu seslere konuşma ile cevap verirler. İşitme engelli çocuklar ise bu sesleri duymada güçlükleri olan bireylerdir. Bu nedenle de konuşma becerisini kazanmada güçlükle karşılaşırlar.
ÇÜNKÜ: KONUŞMA İŞİTME YOLUYLA KAZANILIR
* İŞİTME: Kulak ve beyindeki işitme merkezleri tarafindan sesin algılanmasıdırr. Sesin algılanmasi aşamasında önceleri çocuk, çevresindeki sesleri farketmeyi, yönünü tayin etmeyi ve belirlemeyi ögrenir. Daha sonra sesler arasındaki farklari algılar ve tanıdık sesleri hatırlamaya başlar. En son olarak da konuşma yeteneğini geliştirir.
* İşitme engelli çocukların çevresindeki sesleri doğal yollardan işitme zorlukları olduğu için konuşma becerisini kazanma da zorluklar vardır. Ancak bu durum; İŞİTME ENGELLİ ÇOCUĞUN HİÇBİR ZAMAN KONUŞAMIYACAĞI ANLAMINA GELMEZ. Engel,erken teşhis edildiği uygun işitme cihazı kullandığı, uygun eğitim firsatları sağlandığı takdirde bu çocuklar da içinde yaşadığı toplumun dilini öğrenebilmekte ve kullanabilmektedirler.
İŞİTME ENGELLİ ÇOCUĞUN GELİŞİMİ
FİZİKSEL GELİŞİMDE FARKLILIK OLUR MU?
İşitme engelli çocukların fiziksel gelişimleri, işiten akranlarından farklı değildir. Çünkü işitme engeli, fiziksel gelişimi etkilememektedir.
ZİHİNSEL GELİŞİMDE FARKLILIK OLUR MU?
İşitme ile zihinsel engel arasında bir ilişki bulunmadığı, iki engelin birbirinden farklı olduğu bilinmektedir. Nasıl işitenler arasında normal, normalin altı veya üstünde zekaya sahip olanlar varsa işitme engelliler arasında da normal, normalin altı ve üstünde zekaya sahip olan çocuklar vardır. Bununla birlikte işitme engelli çocuklar, işitme engeli nedeniyle bazı kavramları, özellikle soyut kavramları öğrenmede güçlük çekmektedirler. Ayrıca okulda, özellikle Türkçe, tarih gibi dile dayalı derslerde bazı güçlüklerini olduğu gözlenmektedir. Ancak bu konuda bireysel farkları yani işitme kaybının azlığı ya da çokluğunun bireyden bireye farklılık göstereceğini unutmamak gerekir.
SOSYAL GELİŞİMLERİ NASIL OLMAKTADIR?
İnsanlar sosyal bir çevre içinde yaşamaktadırlar. Çevrelerindeki insanlarla arkadaşlık kurmayı çocukluk yıllarında öğrenirler. İşitme engelli çocuklar da arkadaş edinmek, arkadaşları ile oyuncaklarını ve oyunlarını paylaşmak ihtiyacındadırlar. Ancak işitme engelli çocukların sosyal gelişimini sağlamak için aileler daha fazla çaba harcamak zorundadırlar. Çünkü işitme engelli çocuklar, işiten akranları ile konuşmada ve onların konuştuklarını anlamada zorluk çekecektir. Fakat bu hiçbir zaman işitme engelli çocukların sosyal gelişme sağlayamayacağı anlamına gelmemektedir. Bunun için anne babalar; işitme engelli çocuklarını çok erken yaşlardan itibaren işiten çocuklarla arkadaş olmaları için desteklemelidir. Gerekli durumlarda işiten çocuklara işitme engelli çocuğu tanıtmalı, çocuğun işitemediği için konuşmada zorluk çektiğini, ancak arkadaşlarının yardımıyla bu zorlukları azaltabileceğini anlatmalıdır. Eğer bu kaynaşma erken yaşlarda sağlanırsa çocuklar ileri yaşlarda daha az zorlanacaktır.
İŞİTME ENGELLİ ÇOCUKTA DİL VE KONUŞMA GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER NELERDİR?
İşitme kaybı derecesi
İşitme kaybının başladığı yas
Başka bir özrün bulunup bulunmaması
İşitme kaybının tanımlandığı yas (Örn; 6 aylıktan önce ya da sonra yapılması)
Çocuğun zihinsel/bilişsel durumu
Eğitiminin ve danışmanlık hizmetlerinin başladığı yas
Sunulan eğitim ve destek hizmetlerinin niteliği ve niceliği
İşitme engelli çocuk okul çağına geldiğinde eğitimi için üç seçenek söz konusudur. Bunlar;
1-İşiten çocuğun devam ettiği okulda ve işitenlerle birlikte, aynı sınıfta eğitim,
2-İşiten çocukların devam ettiği okulda ve işitme engelli çocukların bulunduğu özel sınıfta eğitim,
3-İşitme engelli çocuklar için açılmış yatılı ve gündüzlü okullarda eğitim.
|
